تلاش هاي مقدماتي براي حضور يوزهاي ايراني در جام جهاني برزيل ادامه دارد زهرا کشوری
«لئوناردو دي كاپريو»، ستاره هاليوود سه ميليون دلار به طرح حمايت از ببر «نپال» هديه كرد، درست پس از آن كه عادل فردوسي پور در برنامه «نود»، حضور «سپ بلاتر»رئيس فيفا را در جمع محيط زيستي ها و حمايت او از حك نقش يوزپلنگ ايراني روي پيراهن تيم ملي زير سوال برد و «فتح الله زاده» مدير عامل باشگاه استقلال از مسئولان ورزشي خواست به جاي نشان دادن مرغ و گوسفند به بلاتر با مديران ليگ برتري جلسه بگذارند. لحن فتح الله زاده اعتراض گروه هاي مختلف را در پي داشت و به نامه نگاري يكي از محيط بانان يوز به او منجر شد. هرچند بلاتر پيش از اين كه به سوئيس برود اعلام كرد كه او نماينده يوزپلنگ ايراني است و سعي مي كند، يوزپلنگ را نماد پيراهن ورزشكاران كند. همچنين او به محض رسيدن به «زوريخ»، در نامه اي مراتب تشكر خود را از «معصومه ابتكار» رئيس سازمان حفاظت از محيط زيست اعلام كرد اما افكارعمومي مي پرسد كه چرا زماني كه آلودگي هواي كلانشهر، حتي يك پياده روي ساده را از شهروندان آن گرفته، حمايت از نماد زيست محيطي ايران بايد با چنين برخوردهايي رو به رو شود؟ «آرش نورآقايي» كارشناس گردشگري و پيشنهاد دهنده نخست حك نقش يوز روي پيراهن تيم ملي در گفت وگو با ايران از برنامه جديدي خبر مي دهد. برنامه اي كه در صورت حمايت خيران و تامين مبلغ 100 ميليون تومان هزينه آن، يوز ايراني پيش از آن كه به جام جهاني برود، در استاديوم آزادي به بازي خواهد آمد و با حضور 10 هزار نفر تصوير بزرگي از اين گونه به نمايش درخواهد آمد.
يوز پلنگ هاي خوش شانس يوزپلنگ ايراني خيلي خوش شانس بود كه به محض خيز برداشتن براي جام جهاني، سپ بلاتر رئيس فيفا هم به ايران آمد. يوز آسيايي(ايراني) از روزي كه آرش نورآقايي كارشناس گردشگري پيشنهاد داد تا نقش آن روي لباس و وسايل تيم ملي حك شود با پيگيري هاي محمد درويش کارشناس محيط زيست، حمايت رسانه ها ومسئولان ميراث فرهنگي، محيط زيست و ورزش آنقدر پيش رفت تا موافقت و حمايت بلاتر را هم جلب كرد. حمايتي كه بسياري را به اين نتيجه رسانده كه يوزهاي ايراني كه تعداد آنها را بين 50 تا 70 قلاده مي دانند با غزالان تيزپاي تيم ملي خواهند دويد.
به گفته «نور آقايي» حالاهم، او و همكارانش يكي از عكس هاي يوز ايراني(آسيايي) را انتخاب و پيكسل بندي كردند تا با حضور 10 هزار نفر داوطلب در يكي از استاديوم هاي ورزشي كشور اجرا شود و تصوير بزرگي از يوز ايراني به نمايش درآيد. اجرايي كه البته تامين هزينه آن -كه به گفته نورآقايي 100ميليون تومان مي شود-نياز به حضور خيراني دارد كه دغدغه محيط زيست دارند.
اين ايده بازهم از سوي آرش نورآقايي مطرح شده و پيكسل و بخش بندي عكس يوز ايراني توسط «زيبا كشاورز پير» و «مهرنوش زمانيان» انجام گرفته است.
آنها اعتقاد دارند كه اين طرح از چند منظر مي تواند حائز اهميت باشد. اول اين كه يك اتفاق بزرگ فرهنگي خواهد بود چرا كه مي تواند نمادي از حمايت ورزش و دوستداران فوتبال از يك گونه حيواني به عنوان نمادي از محيط زيست باشد. نورآقايي هم اعتقاد دارد كه بازتاب خبري آن درخارج و داخل ايران به شناخته شدن اين گونه مهم حيواني كمك خواهد كرد.
اجراي چنين ايده هايي در خارج از ايران بسيار پرطرفدار، جذاب و حائز اهميت است و در افتتاحيه بسياري از برنامه ها و يا توسط طرفداران يك تيم مشخص بارها انجام شده است. نورآقايي هم اعتقاد دارد كه اجراي اين طرح پيش از رفتن تيم ملي در جلب توجه نگاه جهانيان به وضعيت يوز ايراني موثر است. نگاهي جهاني كه مي تواند كمك هاي مالي زيادي را براي حمايت از يوز ايراني جلب كند، همان طور كه ببر نپال توانست توجه لئوناردو دي كاپريو، را به خود جلب كند و سه ميليون دلار كمك از او بگيرد.
ستاره فيلم هاي «گتسبي بزرگ»، «مرده» و «تايتانيك» اين پول را از طريق موسسه خيريه خود، به حمايت مالي از صندوق جهاني حيات وحش (WWF) پرداخته است. كمك مالي دي كاپريو به طور مشخص براي افزايش جمعيت ببر در نپال تا سال 2022 پرداخت شده است. كمكي كه در نهايت قرار است به توانمندسازي محيط بانان و افزايش ضريب امنيتي زيستگاه ها براي زادآوري ببرها منجر شود.
سال 2022 براساس تقويم چيني سال «ببر» است. همان سالي كه در ايران و برخي كشورها به عنوان سال پلنگ شناخته مي شود. دي كاپريو اميدوار است كه كمك سه ميليون دلاري اش به دو برابر شدن جمعيت ببر نپال كمك كند. ببر نپالي همانند «يوز ايراني» در خطر انقراض قرار دارد. سراشيبي كه «تخريب زيستگاه» و «افزايش شكار غيرقانوني» پيش پاي اين ببر گذاشته است. همان سرنوشتي كه براي يوز ايراني رقم زده شده و پيش از آن ببر و شيرايراني را به نيستي كشانده است.
بنياد خيريه دي كاپريو پيش از اين هم به افزايش جمعيت ببر در پارك ملي «ترايي بارديا» نپال كمك كرده و اين گونه را از 18 قلاده به 50قلاده رسانده است. «كارتر رابرتس» رئيس صندوق جهاني حيات وحش اعتقاد دارد كه تاثير بنياد دي كاپريو در دستيابي به نتايج واقعي براي حفاظت روي زمين و توانمندسازي جامعه بومي بيش از هركجا در نپال قابل مشاهده است.
بنياد دي كاپريو همچنين به حفاظت «آخرين پهنه هاي طبيعي زمين» و «ايجاد رابطه هماهنگ بين جامعه انساني و طبيعت» كمك كرده است. براساس آمار موجود اين بنياد اوايل سال ميلادي تاكنون توانسته 8/38 ميليون دلار از طريق حمايت هاي مردمي و حراج آثار هنري در گالري «كريستي» نيويورك كمك مالي جمع آوري كند.
بر اساس اعلام WWF، كمك مالي براي ببرهاي نپال، نخستين محل صرف كمك هاي مالي جمع آوري شده از طريق حراج آثار هنري توسط اين بنياد است.
«محمد درويش» عضو هيات علمي موسسه تحقيقات جنگل ها و مراتع كشور اعتقاد دارد، محيط زيست ايران هم با مدد گرفتن از شخصيت هاي بين المللي سينماي ملي خود چون «عباس كيارستمي»، «اصغر فرهادي»، «بهرام بيضايي»، «امير نادري»، «بهمن فرمان آرا»، «داريوش مهرجويي»، «سوسن تسليمي» و... مي تواند در اين حوزه دست به ظرفيت سازي زده و نامداران ثروتمند سينماي جهان را ترغيب به حمايت از طرح حفاظت از يوزپلنگ آسيايي در ايران و ديگر طرح هاي مشابه كند. او و بسياري ديگر از فعالان و كارشناسان اعتقاد دارند كه اين اقدام تا اندازه بسيار زيادي مي تواند به ماندگاري طبيعت ايران كمك كند؛ بستري كه هنوز بوجود نيامده است.
دي كاپريو به جاي فردوسي پور درحالي كه دي كاپريو 10ميليون دلار خرج حفاظت از ببر نپال مي كند در اين سوي ماجرا اما عادل فردوسي پور باوجود انتظاراتي كه از او مي رود، حضور بلاتر در جمع محيط زيستي ها و در موزه تنوع زيستي را زير سوال مي برد.
بلاتري كه خود را نماينده يوز ايراني مي داند و مي گويد: «ما از اين موضوع استقبال مي كنيم. خودم از نمايندگان كار در اين موضوع بودم و ارزش اين كار را به خوبي مي دانم. در بازار داغ بين المللي استفاده از اين موضوع ها مي تواند خيلي خوب باشد. اين كه بخواهيد از نماد جانوري حتي در لباس ها استفاده كنيد مورد استقبال ما است.» در نهايت او و معصومه ابتكار به اين نتيجه مي رسند كه در نامه اي مشترك به «بان كي مون» دبيركل سازمان ملل متحد از او بخواهند از طرح استفاده ايران از نماد يوزپلنگ روي لباس تيم ملي فوتبال در جام جهاني برزيل حمايت كند.
همچنين در بخش ديگري از اين نامه فوتبال را به عنوان ابزاري مناسب براي ترويج و تبليغ صلح و حفاظت از محيط زيست در همه جهان ذكر مي كنند. اين نامه توسط برنامه محيط زيست ملل متحد با نام اختصاري «يوان اي پي- UNEP» كه نهادي وابسته به سازمان ملل متحد است به دست بان كي مون رسانده مي شود. ايده نوشتن اين نامه پس از ديدار معصومه ابتكار و سپ بلاتر در محل سازمان حفاظت از محيط زيست ايران شكل گرفت. در آن ديدار در پايان صحبت هاي بلاتر و ابتكار طرفين عنوان كردند كه اين پيام به اطلاع دبيركل سازمان ملل رسانده شود.
از سوي ديگر واكنش فردوسي پور و فتح الله زاده به درج تصوير يوز ايراني روي پيراهن تيم ملي درحالي به ناراحتي افكارعمومي وفعالان حوزه منجر شده كه پيش ازاين شركت ايران خودرو حمايت خود را از آهوان ايراني اعلام داشت و 5 سال حفاظت از آن را به عهده گرفت. در همين راستا آهوي ايراني به نماد ايران خودرو تبديل شد و آرم برجسته آهوي ايراني روي پيراهن بازيكنان آن قرار گرفت.
عادل فردوسي پور پيش ازاين هم دست رد به سينه فعالان ميراث فرهنگي و گردشگري زد وحاضر نشده بود در برنامه 90 درباره يوزپلنگ ايراني و حك نقش آن روي وسايل تيم ملي صحبت كند. اين درحالي است كه كارشناسان حوزه محيط زيست و منابع طبيعي از جمله افشين عليزاده شعباني، عضو هيات محيط زيست دانشكده منابع طبيعي هم اعتقاد دارند درج تصوير يوز ايراني روي پيراهن ملي مي تواند توجه جامعه جهاني را به اين گونه درمعرض انقراض جلب كند و از انقراض اين گربه سان زيبا جلوگيري كند.
به گفته او اين گونه جانوري اكنون در جهان منقرض شده و فقط در مناطق بياباني و كوير ايران زندگي مي كند و از گونه هاي با ارزش و گوشتخوار بوده كه نيازمند توجه لازم براي جلوگيري از انقراض است.
بر اساس آمارها اكنون تخمين زده مي شود حدود 70 قلاده از يوزپلنگ ايراني و آسيايي در استان هاي يزد، سمنان، خراساني رضوي و جنوبي، اصفهان و كرمان وجود داشته باشد.
البته به گفته «هومن جوكار»، مدير طرح بين المللي يوزپلنگ آسيايي بر اساس قوانين فدراسيون جهاني فوتبال درج هرگونه تبليغ روي پيراهن تيم هاي حاضر در جام جهاني ممنوع است ما به دنبال يافتن راهكارهاي لازم براي استفاده از اين نماد در اين بازي ها هستيم.»
او مي گويد هدف اوليه اين است كه از ابزار فوتبال براي شناساندن وضعيت يوز ايراني (آسيايي) و نفوذ چشمگير آن در ميان همه مردم جهان استفاده شود.
به گفته جوكار تاكنون تلاش هايي براي آگاهي دادن به مردم در اين رابطه انجام شده اما قطعاً نفوذ اين موضوع به واسطه فوتبال بسيار بالاتر خواهد رفت. در اين چارچوب مي خواهيم هم نقاط ضعف و هم نقاط قوت وضعيت يوز ايراني را به افكارعمومي دنيا معرفي كنيم.
وقتي تيم ملي كشورمان بازي دارد همه فوتبال آنها را نگاه مي كنند از مردم نقاط شمال شهر تهران تا دورافتاده ترين روستاهاي كشور، به اين شكل مي توانيم پيام حفاظت از يوز ايراني را در سطحي فراگير به همه مردم برسانيم.»
بدون شك حضور يوزهاي ايراني در آوردگاه جهاني برزيل، توجه بسياري از نهادها و فعالان حوزه محيط زيست در جهان را به خود جلب خواهد كرد؛ بويژه با عملكرد ظريفي كه ايران در ژنو داشت، شرايط بسيار مطلوبي براي همكاري هاي بين المللي پيش آمده است. بنابراين يوزهاي ايراني دوستان خوبي پيدا خواهند كرد كه يكي از آنها شايد دي كاپريو باشد.
روزنامه نگارم با17سال سابقه مطبوعاتي. به صورت تخصصي درباره ميراث فرهنگي،گردشگری و محيط زيست مي نويسم.